Ana sayfa › Organlarımız › Beyin

Organlarımız · Sinir sistemi ve duyu

Beyin

Beyin, kafatası içinde yer alan ve düşünme, duyu, hareket, hafıza, duygu ve yaşamsal işlevleri yöneten merkezi sinir sistemi organıdır. Beyin kabuğu (korteks) frontal, parietal, temporal, oksipital loblara ve insulaya ayrılır; derinde bazal çekirdekler, talamus, hipotalamus ve limbik yapılar bulunur. Beyin sapı solunum ve dolaşımı yönetir, beyincik denge ve koordinasyonu sağlar.

3B olarak incele →

Yapıları

3B modelde gösterilen 142 yapı, katmanlara göre.

Frontal lob

Parietal lob

Temporal lob

Oksipital lob

İnsula

Limbik sistem ve koku

Bazal çekirdekler

Talamus ve hipotalamus

Beyin sapı

Beyincik (serebellum)

Beyaz cevher yolları

Ventriküller

Yapı açıklamaları

Frontal lob
Frontal lob planlama, karar verme, dikkat, kişilik ve davranışın düzenlenmesinden sorumludur. Arka kısmındaki birincil motor korteks istemli hareketleri başlatır; sol tarafta konuşmanın üretimi (Broca alanı) bulunur.
Parietal lob
Parietal lob dokunma, ağrı, sıcaklık ve vücudun konum duyusunu işler; mekânı algılama, okuma, yazma ve hesaplama gibi işlevlere katkıda bulunur.
Temporal lob
Temporal lob işitmeyi, dili anlamayı (sol tarafta Wernicke alanı), yüz ve nesne tanımayı ve hafızanın oluşmasını destekler.
Oksipital lob
Oksipital lob görme merkezidir: gözden gelen bilgiler burada şekil, renk ve hareket olarak işlenir.
İnsula
İnsula, lateral yarığın derinliğinde gizlenmiş kortekstir; tat, iç organ duyuları, ağrının duygusal yönü ve vücudun iç durumunun farkındalığıyla ilgilidir.
Limbik sistem ve koku
Limbik sistem duygular, motivasyon, hafıza ve koku ile ilgili yapılardan oluşur: hipokampus, amigdala, singulat ve parahipokampal girus ile koku yolları.
Bazal çekirdekler
Bazal çekirdekler (kaudat, putamen, globus pallidus ve ilişkili çekirdekler) hareketin başlatılması ve akıcılığı, alışkanlık öğrenme ve ödül sisteminde görev alır. Parkinson ve Huntington hastalıkları bu devreleri etkiler.
Talamus ve hipotalamus
Ara beyin (diensefalon) talamus ve hipotalamustan oluşur. Talamus koku dışındaki tüm duyuları kortekse aktaran ana istasyondur; hipotalamus vücut ısısı, açlık, susuzluk, uyku ve hormonları düzenler.
Beyin sapı
Beyin sapı (orta beyin, pons, medulla oblongata) solunum, kalp atımı ve bilinç gibi yaşamsal işlevleri yönetir; beyin ile omurilik arasındaki tüm yollar buradan geçer ve kafa çiftlerinin çoğu buradan çıkar.
Beyincik (serebellum)
Beyincik denge, duruş ve hareketlerin koordinasyonunu sağlar; hareketlerin zamanlamasını ve inceliğini ayarlar, motor öğrenmede görev alır.
Beyaz cevher yolları
Beyaz cevher, beyin bölgelerini birbirine bağlayan miyelinli sinir lifi demetleridir. Korpus kallozum iki yarımküreyi birleştirir; optik yollar görme bilgisini taşır.
Ventriküller
Ventriküller beyin-omurilik sıvısı (BOS) ile dolu boşluklardır. BOS lateral ventriküllerde üretilir, üçüncü ventrikül ve Sylvius kanalıyla dördüncü ventriküle akar; akışın tıkanması hidrosefaliye yol açar.
Birincil motor korteks
Birincil motor korteks (presantral girus) istemli hareket komutlarını omuriliğe gönderir. Vücut burada baş aşağı haritalanmıştır; sağ yarımküre vücudun sol yarısını yönetir.
Alt frontal girus triangüler kısmı
Alt frontal girusun triangüler ve operküler kısımları, çoğu insanda sol yarımkürede Broca konuşma alanını oluşturur.
Alt frontal girus operküler kısmı
Alt frontal girusun operküler ve triangüler kısımları, çoğu insanda sol yarımkürede Broca konuşma alanını oluşturur. Hasarında kişi ne söyleyeceğini bilir ama akıcı konuşamaz.
Postsantral girus
Postsantral girus birincil duyu korteksidir: karşı taraf vücudundan gelen dokunma, ağrı, sıcaklık ve pozisyon duyuları burada algılanır.
Angular girus
Angular girus okuma, yazma, sayılar ve dili diğer duyularla birleştirmede görev alır.
Prekuneus
Prekuneus kendilik farkındalığı, bölümsel hafıza ve görsel-mekânsal imgelemle ilgilidir.
Üst temporal girus
Üst temporal girus işitme kabuğunu barındırır; sol tarafta arka kısmı konuşmayı anlamayla ilgili Wernicke alanının bir parçasıdır.
Oksipitotemporal (fusiform) girus temporal kısmı
Fusiform girus yüzleri, kelimeleri ve nesneleri tanımada uzmanlaşmıştır.
Transvers temporal girus (Heschl girusu)
Heschl girusu birincil işitme korteksidir; kulaktan gelen sesler ilk burada işlenir.
Planum temporale
Planum temporale, çoğu insanda solda daha büyüktür ve dilin işlenmesinde rol oynar (Wernicke alanının parçası).
Oksipital kutup
Oksipital kutup ve kalkarin yarığın çevresi birincil görme korteksini (V1) içerir; görme alanının merkezi burada temsil edilir.
Kuneus
Kuneus, kalkarin yarığın üstünde yer alır ve görme alanının alt yarısını işler.
Lingual girus (medial oksipitotemporal girus)
Lingual girus kalkarin yarığın altındadır; görme alanının üst yarısını ve renk algısını işler.
Lateral oksipitotemporal (fusiform) girus oksipital kısmı
Fusiform girus yüzleri, kelimeleri ve nesneleri tanımada uzmanlaşmıştır.
Koku soğancığı (bulbus olfaktorius)
Koku soğancığı burundan gelen koku sinirlerinin ilk bağlandığı yerdir. Koku, talamusa uğramadan doğrudan kortekse ulaşan tek duyudur.
Amigdala kompleksi
Amigdala korku ve tehdit algısı, duygusal anıların oluşması ve duygusal tepkilerin düzenlenmesinde merkezi rol oynar.
Singulat girus rostral (ön) kısmı
Ön singulat korteks dikkat, hata fark etme, duygu düzenleme ve ağrının hissedilen yönüyle ilgilidir.
Hipokampus başı
Hipokampus yeni anıların kalıcı hafızaya aktarılması ve yön bulma için gereklidir. Alzheimer hastalığında ilk etkilenen bölgelerdendir.
Hipokampus gövdesi
Hipokampus yeni anıların kalıcı hafızaya aktarılması ve yön bulma için gereklidir. Alzheimer hastalığında ilk etkilenen bölgelerdendir.
Hipokampus kuyruğu
Hipokampus yeni anıların kalıcı hafızaya aktarılması ve yön bulma için gereklidir.
Kaudat çekirdek başı
Kaudat çekirdek hareket planlaması, öğrenme ve hedefe yönelik davranışta görev alır; Huntington hastalığında belirgin şekilde küçülür.
Putamen
Putamen, kaudat çekirdekle birlikte striatumu oluşturur; hareketlerin başlatılması ve alışkanlık öğrenmede görev alır.
Nükleus akumbens
Nükleus akumbens beynin ödül ve motivasyon devresinin merkezidir; bağımlılıkta kilit rol oynar.
Globus pallidusun iç segmenti
Globus pallidusun iç segmenti bazal çekirdeklerin ana çıkış istasyonudur; Parkinson tedavisinde derin beyin uyarımı hedeflerinden biridir.
Subtalamik çekirdek
Subtalamik çekirdek istenmeyen hareketleri frenler; Parkinson hastalığında derin beyin uyarımının en sık hedefidir.
Talamus
Talamus koku dışındaki tüm duyuları kortekse aktaran ana istasyondur; uyanıklık ve dikkatte de görev alır.
Dorsal lateral genikulat çekirdek
Lateral genikulat çekirdek gözden gelen görme bilgisini oksipital loba aktaran talamus durağıdır.
Medial genikulat çekirdekler
Medial genikulat çekirdek işitme bilgisini temporal lobdaki işitme korteksine aktaran talamus durağıdır.
Pineal bez (epifiz)
Epifiz (pineal bez) karanlıkta melatonin salgılayarak uyku-uyanıklık döngüsünü düzenler.
Hipotalamus
Hipotalamus vücut ısısı, açlık, susuzluk, uyku-uyanıklık ve hipofiz aracılığıyla hormon salgısını düzenler.
Substantia nigra
Substantia nigra dopamin üreten hücreleri barındırır. Bu hücrelerin kaybı Parkinson hastalığına yol açar.
Üst kollikulus
Üst kollikulus gözleri ve başı ani görsel uyaranlara çeviren refleksleri yönetir.
Ponsun baziler kısmı
Ponsun baziler kısmı korteksten beyinciğe giden lifleri aktarır; motor yollar da buradan geçer.
Medulla oblongatanın piramidal kısmı
Medullanın piramitleri istemli hareket yolunu taşır; liflerin çoğu burada karşı tarafa geçer (piramidal çaprazlaşma). Bu nedenle beynin bir yarısı vücudun karşı yarısını yönetir.
Medulla oblongata tegmentumu
Medulla oblongata tegmentumu solunum ve dolaşımı düzenleyen yaşamsal merkezleri ve birçok kafa çifti çekirdeğini barındırır.
Kırmızı çekirdek (nükleus ruber)
Kırmızı çekirdek (nükleus ruber) beyincik ile motor sistem arasında hareket koordinasyonuna katkıda bulunur.
Alt kollikulus
Alt kollikulus işitme yolunun orta beyindeki durağıdır; sesin yönünü belirlemeye yardım eder.
Serebellar vermis
Vermis beyinciğin orta kısmıdır; gövde dengesi, duruş ve yürüyüşü düzenler. Alkolün beyinciğe etkisi en çok burada görülür.
Serebellumun lateral hemisferi
Beyincik yarımküreleri kol ve bacak hareketlerinin planlanması ve inceliğinden sorumludur; aynı taraf vücudu etkiler.
Optik kiazma
Optik kiazmada her iki gözün burun tarafı retinasından gelen lifler karşı tarafa geçer. Hipofiz tümörleri burayı sıkıştırarak her iki gözde dış görme alanı kaybına yol açabilir.
Korpus kallozum
Korpus kallozum iki beyin yarımküresini birbirine bağlayan, yaklaşık 200 milyon liften oluşan en büyük beyaz cevher yoludur.
Forniks
Forniks hipokampustan çıkan ana lif demetidir; hafıza devresinin bir parçasıdır.
Optik radyasyon
Optik radyasyon görme bilgisini talamustan oksipital loba taşır.
Üçüncü ventrikül
Üçüncü ventrikül iki talamus arasında yer alan dar, orta hat boşluğudur.
Serebral akuadukt (Sylvius kanalı)
Sylvius kanalı üçüncü ve dördüncü ventrikülü bağlayan dar kanaldır; en sık hidrosefali nedenlerinden biri bu kanalın daralmasıdır.
Dördüncü ventrikül
Dördüncü ventrikül pons ve medulla ile beyincik arasında yer alır; BOS buradan beyni ve omuriliği saran boşluğa çıkar.

Sinir sistemi ve duyu — diğer organlar

Tüm organlar · Ana sayfadaki organ penceresi

3B model: Human Reference Atlas, CC BY 4.0; metinler EmodaHealth. Lisans ve atıflar: Lisanslar ve kaynaklar.

Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi kararı yerine geçmez. Belirtileriniz için bir hekime başvurun.